Other

Editor’s Letter

Lorelei Nguyen

20 July 2026

Quý độc giả thân mến,

Trước mắt bạn là một cuộc thử nghiệm.

Khi bắt tay vào thực hiện ấn phẩm đầu tiên này của ARTOEND, chúng tôi đã đặt ra cho mình một mục tiêu tưởng chừng như đơn giản: đưa thẩm mỹ thần kinh học (neuroaesthetics) vào đời sống. Chúng tôi muốn khám phá thẩm mỹ thần kinh học không phải như một chuyên ngành khuôn mẫu trong phòng thí nghiệm, bị phong kín đằng sau những cỗ máy quét và các con số thống kê, mà như một trải nghiệm hiện thân (embodied experience) chân thực. Đó là những gì diễn ra mỗi khi cơ thể chạm vào một không gian, khi một âm thanh khẽ lướt qua da thịt, hay khi một ký ức bất chợt ùa về trước mùi hương của biển.

Cuộc hành trình qua những trang giấy này được mở ra theo ba nhịp điệu.

Chúng ta bắt đầu từ Bên ngoài (Without)—trong vương quốc của những khả thể thẩm mỹ, nhìn nhận thế giới vật lý như một mảnh đất màu mỡ để từ đó những trải nghiệm thẩm mỹ nảy mầm. Tại đây, ta thấy những nhịp đập trái tim hóa thành ánh sáng và kiến trúc tĩnh lại thành một miền thiền định. Chúng ta cùng khám phá một hệ cảm quan biến ảo không ngừng như kính vạn hoa, tìm kiếm những phương thức mới để thế giới nội tâm không chỉ có thể được nhìn thấy mà còn có thể cất lời.

Sau đó, ta hướng về Bên trong (Within)—bước vào một thế giới quan mỹ học, nơi tâm trí của chủ thể vươn mình ra để thấu cảm vạn vật xung quanh. Trong không gian này, ta tìm thấy nghệ thuật qua giải phẫu học ngôn ngữ, bắt gặp những cuốn sách biết tư duy, và được nhắc nhở rằng cả mã lập trình lẫn triết học đều là những phương thức nhận thức vô cùng sâu sắc.

Cuối cùng, chúng ta dừng chân tại Biện chứng (Dialectic)—sự tổng hòa nơi tính thể xác và tính thẩm mỹ đan cài vào nhau để phác họa nên một thẩm mỹ thần kinh học thực thụ của đời sống. Phần này đi đến cao trào qua việc khám phá nghệ thuật trình diễn như một phòng thí nghiệm sống động, chạm đến những ranh giới của thực thể công nghệ (techno-corporeality), và mang đến một lập luận đầy thuyết phục về một nền lịch sử nghệ thuật mang trong mình xương sống của thực nghiệm.

Nếu có một niềm tin xuyên suốt những trang báo này, thì đó là: thẩm mỹ không phải là một sự xa xỉ, cũng chẳng phải là một màn trình diễn hào nhoáng. Nó là một phương thức tồn tại cơ bản trong thế giới này; một điều chắc chắn có thể được nghiên cứu, nhưng quan trọng hơn hết, nó phải được thực hành, được bảo vệ, và được sẻ chia.

Tôi trân trọng mời bạn lật mở trang tiếp theo, để cảm nhận, để mở rộng tâm trí, để hiện thân, và để nhận ra rằng: mỗi tác phẩm nghệ thuật bạn ngắm nhìn, mỗi không gian đắm chìm bạn bước vào, và mỗi ký ức mà cơ thể bạn lưu giữ, tất cả đều là một phần của cái đẹp.

Chào mừng bạn đến với Tạp chí ARTOEND!

Với lòng biết ơn sâu sắc và sự mong chờ lớn lao,

Lorelei Nguyễn
Tổng biên tập, Tạp chí ARTOEND